Michael Kkasialos
Biography ...
Μιχαήλ Κκάσιαλος, ο Ζωγράφος που τίμησε την 'Ασσια στην Κύπρο ολόκληρη και σε όλη την Ευρώπη. Ο Μ. Κκάσιαλος γεννήθηκε στην 'Ασσια στα 1885. Νέος φτωχής οικογένειας, κατάφερε να φοιτήσει στο δημοτικό σχολείο. Τελειώνοντας το αρχίζει την πάλη για επιβίωση. Μαθαίνει το επάγγελμα του παπουτσή και στην συνέχεια το εξασκεί. Ωστόσο η καλλιτεχνική του φλέβα δεν τον αφήνει ήσυχο. Φτιάχνει διάφορα γλυπτά εντυπωσιασμένος από τα αρχαία του μουσείου και τόσο πολύ τα καταφέρνει που μοιάσουν πολύ με αρχαία. Έτσι ορισμένες φορές καταφέρνει να τα πουλήσει σε τουρίστες που γύρευαν αρχαία. Κάποια μέρα όμως το μαθαίνει αυτό ο διευθυντής του αρχαιολογικού μουσείου και τον καλεί, για να του κάνει παρατήρηση. Τότε όμως ο Μ. Κκάσιαλος τον ρώτησε. "Τι θα γινόταν αν οι τουρίστες αντί αυτών των ψεύτικων, έβρισκαν αληθινά " .Ακούγοντας την ερώτηση αυτή ο Διευθυντής του μουσείου μετάτρεψε την παρατήρηση του σε συγχαρητήρια. Τα χρόνια περνούν και σε σχετικά μεγάλη ηλικία αρχίζει να ζωγραφίζει. Πρώτοι εκτιμητές και σύμβουλοι στα έργα του οι Ζωγράφοι Χριστόφορος Σάββα και Αδαμάντιος Διαμαντής. Τον βοηθούν να ανοίξει την πρώτη του έκθεση, στις 6 Μαίου 1960 στην Γκαλερύ «Απόφαση». Εγκαινιάστηκε από τον Α Διαμαντή. Το 1961 κάνει ατομική έκθεση στην Δημοτική Πινακοθήκη Λεμεσού. Το 1962 συμμετέχει σε ομαδική έκθεση Κυπρίων καλλιτεχνών στην Αθήνα και κάνει μια ατομική έκθεση στο Λήδρα Πάλας στις 13 Οκτωβρίου η οποία εγκαινιάζεται από τον τότε Υπουργό Εργασίας κ Τ. Παπαδόπουλο. Το 1963 συμμετέχει σε Πανελλήνια Έκθεση. Το έργο του Κκάσιαλου προβάλλεται από το γνωστό περιοδικό τέχνης της Ελλάδας «Ζυγός. Η παρουσίαση γίνεται από την Τατιάνα Γκρίτση - Μιλλιέξ και τον Κκάσιαλο παρουσιάζει ο ζωγράφος Διαμαντής. Στις 30 Δεκεμβρίου 1963 ανοίγει πάλι ατομική έκθεση στο Λήδρα Πάλας η οποία εγκαινιάζεται από το ζωγράφο Τ. Κάνθο. Στα 1965 εκθέτει ατομικά στην Ένωση Νέων Τραστ κάτω από την αιγίδα του Ε.Κ.Α.Τ.Ε. και εγκαίνια κάνει ο Χρ Παπαχρυσοστόμου. Το 1966 συνεχίζει τις ατομικές του εκθέσεις με μία στο Ξενοδοχείο 4 Φανάρια στην Λάρνακα και το 1967 μια στο Ινστιτούτο Κοινοπολιτείας. Δίνεται πλατειά δημοσιότητα στον Κυπριακό και Αγγλικό Τύπο. Το 1969 αντιπροσωπεύει την Κύπρο με 10 έργα του στην έκθεση Ναΐβ ζωγράφων στη Μπρατισλάβα της Τσεχοσλοβακίας παίρνοντας εκεί ένα από τα κυριότερα βραβεία που δόθηκαν, με αποτέλεσμα να αναγνωρισθεί και να καθιερωθεί. Στις 17 Δεκεμβρίου του ιδίου χρόνου εκθέτει στο ξενοδοχείο Χίλτον Λευκωσίας. Τα εγκαίνια τελεί ο τότε Υπουργός Παιδείας Δρ. Κ. Σπυριδάκης. Το 1970 συμμετέχει στην Παγκύπρια Καλλιτεχνική Έκθεση. Κάνει ατομική έκθεση στο Λύκειο Ελληνίδων Αμμοχώστου. Τα εγκαίνια τελεί ο Δήμαρχος Αμμοχώστου. Ακόμη ανοίγει ατομική έκθεση στο Δημοτικό Μέγαρο Κερύνειας την οποία εγκαινιάσει ο Δήμαρχος κ. Κατσελλής. Το 1973 γίνεται και η τελευταία έκθεση προ της εισβολής η οποία είναι ομαδική έκθεση καλλιτεχνών Πόλεως και Επαρχίας Αμμοχώστου. Ο Μιχαήλ Χρ. Κκάσιαλος προσπάθησε πριν την εισβολή να εκθέσει κι στη Νέα Υόρκη αλλά λόγω οικονομικών εμποδίων δεν τα κατάφερε. Ο Μιχαήλ Κκάσιαλος τα τελευταία χρόνια πριν την εισβολή κτίζει με δικά του χρήματα μια εκκλησία αφιερωμένη στον 'Αγιο Σπυρίδωνα. Πριν τελειώσει η εσσωτερική διαμόρφωση της εκκλησίας αρχίζει ο πόλεμος. Ο Κκάσιαλός μαζί με τη γυναίκα του Ειρήνη, μετά την κατάληψη του χωριού από τον Βάρβαρο Αττίλα, μένουν εγκλωβισμένοι στο χωριό για μια εβδομάδα. Οι Τούρκοι γυρεύοντας χρήματα τον ξυλοκοπούν και του σπάζουν το πόδι. Όταν μεταφέρεται στις ελεύθερες περιοχές σε ηλικία 89 χρόνων και βαριά πληγωμένος πεθαίνει στις 31 Αυγούστου 1974 στην Λάρνακα στο φιλανθρωπικό ίδρυμα «'Αγιος Παύλος». Η 'Ασσια χάνει ένα παιδί της που την τίμησε στον Ελληνικό και ευρωπαϊκό χώρο Πέθανε πρόσφυγας μακρυά οπό το χωριό του διωγμένος από τον Τούρκο κατακτητή Με συμπαραστάτες μόνο την γυναίκα του, τα τέσσερα παιδιά του και τους χωριανούς του Ο Μιχαήλ Κκάσιαλος βραβεύεται μετά το θάνατο του για την προσφορά του από την Ακαδημία Αθηνών το 1974. Τον ίδιο χρόνο με φροντίδα της μορφωτικής Υπηρεσίας μετά από προσωπική πρόσκληση στέλλονται τα έργα του Κκάσιαλου στην έκθεση «Η τέχνη των Ναίβ» στο Μόναχο και την Ζυρίχη. Επίσης το Μάρτιο του 1975 συμμετέχουν έργα του Μ.Χ.Κ. σε ομαδική έκθεση- δημοπρασία έργων μεγάλων καλλιτεχνών προς όφελος των Κυπρίων προσφύγων που οργανώθηκε στο Παρίσι και αφιερώθηκε στη μνήμη του.
His own testimony ...
«Ήμουν κάτοικος 'Ασσιας, μαζί με τη γυναίκα μου Ειρήνη. Στις 14 Αυγούστου 1974 όταν τα Τουρκικά στρατεύματα εισέβαλαν στην 'Ασσια, εγώ με τη γυναίκα μου δε φύγαμε από το χωριό και μείναμε στην 'Ασσια. Μέχρι τις 16.8.74 δεν μας πείραξαν οι Τούρκοι, οπότε την ημέρα αυτή ήρθαν Τούρκοι και μας απείλησαν .Δεν μας πείραξαν όμως κι έφυγαν. Μετά, κατά το απόγευμα, επέρασε ακόμα μια περίπολος ήρθαν στο σπίτι μας και με απείλησαν να με σκοτώσουν. Εγώ είχα μερικά χρήματα, που έκτιζα μιαν εκ-κλησία στο χωριό και τους τα έδωσα Αυτοί ζητούσαν επιμόνως και άλλα χρήματα. Επειδή δεν είχα να τους δώσω, με απειλές ένας με κτύπησε με το υποκόπανο του όπλου του στον ώμο και στα πόδια και μου έσπασαν τα πόδια. Έμεινα αβοήθητος μέσα στο χωριό μέχρι τις 18.8.74, που μας έφεραν μέχρι την Πύλα και μας απέλυσαν. Τώρα βρίσκομαι στο γηροκομείο του Αγίου Παύλου, όπου μου περιποιούνται τα τραύματα»
What Patroklos Stavrou had to say about Kkasialos...
Στην 'Ασσια άνθισε κατά καιρούς η λαϊκή τέχνη, με πρωτοπόρο το Μιχαήλ Κάσιαλο. Πολλοί Ασσιώτες ασχολήθηκαν και επιδόθηκαν με ζήλο στην επεξεργασία του πηλού, της πέτρας, του ξύλου. Ιδιαίτερα ξεχώρισαν οι κεντήτριες μας και οι πρωτομάστορες κτίστες που διακρίνονται μέχρι σήμερα. Η αναφορά εδώ γίνεται μόνο για λίγους. 'Αλλες εκδόσεις μελλοντικά θα παρουσιάσουν νεότερους που ασχολούνται με τις τέχνες. «Ο λαϊκός ζωγράφος της Κύπρου Μιχαήλ Κάσιαλος που καταγόταν από την 'Ασσια ήταν ένας απλός άνθρωπος του λαού, προικισμένος με ενστικτώδες αίσθημα καλλιτεχνίας, που κληροδοτείται στην Κύπρο από γενιά σε γενιά και είναι σύμφυτο με τη ζωή, με τη λειτουργία της ζωής. Η αισθητική ομορφιά προάγεται στην Κύπρο από τη χάρη της περιρρέουσας ατμόσφαιρας και ενοικεί μέσα στις καρδιές των ανθρώπων. Καλλιτεχνικά μοτίβα ανακυκλούνται αυτόματα στη διάρκεια χιλιετηρίδων, λες και αναβλύζουν από την ίδια πηγή. Αλλά περί αυτού ακριβώς πρόκειται. Ανακύπτουν από τις ρίζες. Ο μέσος άνθρωπος της Κύπρου είναι δεμένος με τις πανάρχαιες ρίζες του τόπου. Αυτός ο απαρασάλευτος μάλιστα δεσμός υπήρξε κατ' εξοχήν συντελεστικός της φυσικής και εθνικής επιβίωσης του Κυπριακού Ελληνισμού στην ατελεύτητη διάρκεια πολυτάραχων αιώνων ιστορικής ζωής. Στα έργα του λαϊκού τεχνίτη της Κύπρου κατά τα πρόσφατα χρόνια - εξαιρώ την τρέχουσα εποχή των εύκολων τεχνολογικών και ηλεκτρονικών επικοινωνιών με τις προσλαμβάνουσες παραστάσεις - διαπιστώνουμε αναβιωμένες προγονικές αντιλήψεις της τέχνης και επαναβλέπουμε διακοσμητικά στοιχεία που ανευρίσκονται στο βάθος δεκάδων αιώνων. Στην Κύπρο γη και άνθρωπος είναι ένα και το αυτό, από τη γη μας είμαστε πλασμένοι και στα χώματα μας καταλήγουμε. Υπάρχει μια ταύτιση και μια συνάρτηση». Τα πιο πάνω ανάφερε ανάμεσα σ' άλλα ο Υφυπουργός παρά τω Προέδρω κ. Πάτροκλος Σταύρου, κατά την εκδήλωση της Πανελλήνιας Πολιτιστικής Κίνησης στην Αθήνα για το Μιχαήλ Κάσιαλο που έγινε στις 11 Μαρτίου 1985. Ο κ. Σταύρου στην ομιλία του ανάφερε και τα ακόλουθα περιστατικά που τα έζησε ο ίδιος. «Ένα Κυριακάτικο πρωινό την άνοιξη του 1972, πηγαίνοντας στην τουρκοκρα-τούμενη σήμερα Αμμόχωστο, σταμάτησα στο χωριό του για να του δώσω το βιβλίο μου «Cyprus,the sweet land», ένα λεύκωμα για την Κύπρο στα αγγλικά, που μόλις είχε τυπωθεί τότε στην Αθήνα με καλλιτεχνική επιμέλεια του φίλου μου Α. Τάσσου, του Προέδρου της Πανελλήνιας Πολιτιστικής Κίνησης. Στο βιβλίο υπάρχει φωτογραφία του Κάσιαλου να ζωγραφίζει. Μπαίνοντας στο χωριό, είδα στους στύλους και στις γωνιές των τοίχων επιγραφές, ελληνικά και αγγλικά: Προς Κάσιαλον. Το Kashalos. Δεν τον βρήκα στο σπίτι του και η κυρά Ειρήνη απόρησε πως δεν τον είχα προσέξει στο καφενείο του χωριού, καθώς περνούσα. Πήγα στο καφενείο. Του εΐπα πως του έφερα το βιβλίο μου, στο οποίο υπάρχει φωτογραφία του, και του την έδειξα. Ορίστε; μου λέγει ο Κάσιαλος. Τα επαναλαμβάνω πιο δυνατά. - Ορίστε; λέγει πάλιν ο Κάσιαλος. - Μα εκούφανες, γέρο Κάσιαλε, του φωνάζω, και δεν ακούεις; - Εγώ ακούω, μα θέλω να τα πεις δυνατά, να τα ακούσουν και τούτοι όλοι εδώ που δεν με αναγνωρίζουν. - Και τούτες τις επιγραφές πάνω στις ξυλοσανίδες "Προς Κάσιαλο» και «Το Κashalos» γιατί τις έβαλες; - Για να με βρίσκουν οι ξένοι, γιατί έσιει κάτι χωρκανούς που κάμνουν πως δεν με ξέρουν. Αυτά τα λόγια του Κάσιαλου δεν ξέρω αν ήταν παραμύθι. Μπορεί στο βάθος τους να ζήλευαν λιγάκι, αλλά και τον είχαν καμάρι. Τον Ιούνιο του 1974 με επισκέφθηκε στο Προεδρικό Μέγαρο. Ήθελε να του ανοίξω Έκθεση στη Λευκωσία, μέσα στο Σεπτέμβριο. Χωρίς προειδοποίηση τον οδήγησα στον Πρόεδρο της Δημοκρατίας Αρχιεπίσκοπο Μακάριο, λέγοντας του πως είναι 90 σχεδόν χρονών. - Ούτε 65 δεν φαίνεσαι, του λέει ο Μακάριος. - Γύρω στα εξήντα πρέπει κανονικά να είσαι εσύ. 'Αραγε είμαστε συνομήλικοι; απάντησε ο γέρο-Κάσιαλος. Σε λίγες μέρες, με τη γυναίκα μου και την κόρη μου πήγαμε στο σπίτι του στην 'Ασσια, για να δω τη δουλειά του και να συνεννοηθούμε για την οργάνωση της Έκθεσης του. Βρισκόταν σε στάδιο δημιουργικής προετοιμασίας. Μας ξανάδειξε με καμάρι την πρόοδο στην εσωτερική διακόσμηση και τη φιλοτέχνηση των εικόνων της εκκλησίας του και μου ζήτησε μια φωτογραφία τη 18μηνης τότε κόρης μου για να τη ζωγραφίσει αγγελούδι σε μιαν εικόνα. Του υποσχέθηκα πως θα του την πήγαινα ο ίδιος σε λίγες μέρες, μου είπε να μην καθυστερήσω.
His work ...
Ο ακούραστος χρωστήρας του αειθαλούς πρεσβύτη Μιχαήλ Κάσιαλου για δε-καπέντε περίπου χρόνια απεικόνισε σε εκατοντάδες πίνακες τη ζωή της Κυπριακής υπαίθρου, σε όλες τις πτυχές και τις εκδηλώσεις της, τα ήθη και τα έθιμα, τις χαρές και τις λύπες, τις καθημερινές αγροτικές και άλλες εργασίες και ενασχολήσεις, όλα σχεδόν τα γεγονότα του αγροτικού και ανθρώπινου βίου, με προεξάρχοντα τον γάμο. ακόμα και τη γέννηση. Όλα αναπαραστάθηκαν και αποθανατίστηκαν με αρχαϊκή αυστηρότητα, αυθεντικότητα και χάρη στους πίνακες του, που είναι πολύτιμοι και για τον λαογραφικό πλούτο που διασώζουν, τις στολές, τις αντιλήψεις, τα επαγγέλματα και τόσα άλλα στοιχεία. Και τα ζώα, που αφθονούν στους πίνακες του, έχουν κάτι σαν μια ανθρωπομορφική έκφραση αγαθότητας. Σαν να διαφαίνεται ένας αδιόρατος δεσμός συνεργατικότητας μεταξύ των ανθρώπων και των ζώων, όπως είναι και η πραγματικότητα στη ζωή της υπαίθρου. Ο Κάσιαλος προεκβάλλει στους πίνακες του τις μνήμες και τις εμπειρίες του, χρωματίζει το πανόραμα του ακάματου αγώνα και της εσώτερης αγωνίας της αιώνιας καθημερινότητας του λαού μας. Όποιος αναζητήσει απαράβατους κανόνες της τέχνης ή κοιτάξει για προοπτικές και αναλογίες στο έργο του Κάσιαλου, θα απογοητευθεί. ' Οποιος όμως αρέσκεται στη θέαση της ανόθευτης γνησιότητας και των αρ-χαϊκών εκφράσεων της απλοικότητας της λαϊκής ψυχής, θα βρει γοητεία και συγκίνηση στο έργο του Μιχαήλ Κάσιαλου. Τα ξημερώματα της 20ης Ιουλίου 1974 η Τουρκία εισέβαλε στην Κύπρο σκορ-πώντας το θάνατο και τον όλεθρο. Το αγγελούδι του Κάσιαλου μαζί με τη μητέρα της έπεσε στα χέρια των Τούρκων και είναι θαύμα πως τελικά διέφυγαν και σώθηκαν. Η δεύτερη φάση της Τουρκικής εισβολής, ο δεύτερος Αττίλας, άρχισε στις 14 Αυγούστου 1974. Τα Τουρκικά στρατεύματα μπήκαν αμέσως στην 'Ασσια, το χω-ριό του Κάσιαλου. Μετά δυο μέρες ένοπλοι Τούρκοι εμφανίστηκαν στο σπίτι του. Ο γέρο - Κάσιαλος ήξερε τη γλώσσα τους, τους μίλησε και τουρκικά. Τον απείλησαν απλώς και έφυγαν. Το απόγευμα της ίδιας μέρας έφτασε άλλη περίπολος ένοπλων Τούρκων. Του ζήτησαν τα χρήματα του - «ριάλια, ριάλια», του είπαν. ' Εδωσε όσα είχε, αυτά που φύλαγε για την εκκλησία του Αγίου Σπυρίδωνος. Του πήραν τα χρήματα, τον κτύπησαν με τους υποκόπανους των όπλων τους και έφυγαν. Την επόμενη και μεθεπόμενη μέρα ακολούθησαν άλλες ομαδικές ληστρικές επισκέψεις. Τους έλεγε ότι δεν είχε άλλα χρήματα, του τα είχαν πάρει όλα οι άλλοι που ήλθαν πριν. «Μπορείτε, όμως αν θέλετε, να πάρετε τη ψυχή μου και να φύγετε» είπε τέλος. Τον κτύπησαν ξανά με τους υποκόπανους των όπλων τους στους ώμους και στα πόδια και έφυγαν. Τραυματισμένος σωματικά και εξουθενωμένος ψυχικά, ο γέρο -Κάσιαλος έπεσε τσακισμένος στη γη. Τον μετέφεραν, ο γιος του και γείτονες, στο σπίτι του. ' Ηταν πια όμηρος, σακατεμένος και εγκλωβισμένος στο τουρκοκρατού-μενο χωριό του. «Έμεινα αβοήθητος μέσα στο χωριό μέχρι τις 24 Αυγούστου που με έφεραν μέχρι την Πύλα και μας απελευθέρωσαν». Πρόσφυγας μέσα στη δική του πατρίδα ο γέρο - Κάσιαλος με την κυρά Ειρήνη, τη σύντροφο της ζωής του για 61 χρόνια. Μεταφέρθηκε σε απελπιστική κατάσταση, με κατάγματα, στο Νοσοκομείο της Λάρνακας Γεμάτο το Νοσοκομείο τραυματίες πολέμου, και ο Κάσιαλος μεταφέρθη-κε ύστερα στο γηροκομείο «'Αγιος Παύλος». Στις 30 Αυγούστου 1974 ο Μιχαήλ Χρίστου Κάσιαλος ξεψύχησε. Τα έργα του εξακολουθούν να παρουσιάζονται σε Εκθέσεις και μετά το θάνατο του σε χώρες διάφορες και η τέχνη του συνεχίζει να κατακτά τη διεθνή αναγνώριση. Η σύντροφος της ζωής του, η κυρά Ειρήνη, έζησε ακόμη λίγο καιρό, είπε τις ιστορίες τους και πήγε να τον βρει. Οι δυο τους επιβιώνουν στην τέχνη και στα έξι παιδιά και στα πολλά εγγόνια τους.
[Ashia Home]

Maintained by Constantinos Pitris, cpitris@hotmail.com